Македонија vs. Швајцарија — два сосема различни системи
Ако штотуку сте се преселиле во Швајцарија од Македонија, здравствениот систем може да биде големо изненадување. Во Македонија имаме еден јавен систем — ФЗОМ — финансиран од придонеси од работодавецот. Не плаќате директно, не избирате осигурител и не одлучувате за висината на франшизата. Во Швајцарија е сосема поинаку.
Швајцарскиот здравствен систем се базира на обврска за приватно осигурување. Секое лице кое живее во Швајцарија мора самостојно да избере каса за здравствено осигурување и да плаќа месечна премија од свој џеб. Звучи чудно? На почеток да. Но овој систем има и огромна предност — слобода на избор и можност за заштеда.
Обврска за осигурување — законска основа
Според Законот за здравствено осигурување (KVG), секое лице со пријавено живеалиште во Швајцарија мора да има основно здравствено осигурување (Grundversicherung). Оваа обврска важи за сите — Швајцарци, странци, деца и возрасни. Имате рок од 3 месеци од денот на пристигнување да се осигурите. Ако не го направите тоа, кантоналната администрација ќе Ве додели на каса — обично на поскапа. Затоа е важно сами да изберете каса и да ги споредите цените уште пред да стигнете или веднаш по пристигнувањето.
Основно осигурување (Grundversicherung) — што покрива?
Основното осигурување е идентично кај сите каси. Ги покрива следниве услуги: посети кај матичен лекар и специјалисти, болнички престој во стандарден оддел, лекови од листата на ФЗОМ (BAG), лабораториски испитувања и дијагностика, итна медицинска помош, рехабилитација по болничко лечење, превентивни прегледи (мамографија, вакцини), породилна нега и породување, физиотерапија по упат на лекар, и психотерапија (од 2022 со упат). Важно е да се разбере дека сите овие услуги се законски загарантирани — касата не смее да одбие покривање на кој било од овие трошоци.
Дополнително осигурување (Zusatzversicherung)
Покрај основното осигурување, можете да склучите и дополнително осигурување. Ова покрива услуги кои не се вклучени во Grundversicherung — стоматолошки третмани, приватна соба во болница, алтернативна медицина, очила и контактни леќи, фитнес и превенција. За разлика од основното осигурување, касата може да одбие прием во дополнителното осигурување врз основа на здравствена состојба. Затоа е важно да се размисли за дополнително осигурување додека сте млади и здрави.
Како се формира цената на премијата?
Месечната премија зависи од неколку фактори: кантон и регија на живеење (во Цирих е поскапо отколку во Аппенцел), возраст на осигуреното лице, избран модел на осигурување (стандарден, HMO, Telmed), висина на франшизата (300 до 2'500 CHF) и дали е вклучена заштита од несреќи (ако сте вработени, работодавецот ја покрива). Сите овие фактори заедно ја одредуваат конечната цена. Затоа споредбата е толку важна — со правилна комбинација можете значително да заштедите.
Споредба: Македонија vs. Швајцарија
| Карактеристика | Македонија (ФЗОМ) | Швајцарија (KVG) |
|---|---|---|
| Плаќање | Придонес од плата | Месечна премија од свој џеб |
| Избор на осигурител | Нема избор | Слободен избор (52+ каси) |
| Франшиза | Нема | 300–2'500 CHF годишно |
| Квалитет на услуги | Зависи од институцијата | Идентичен кај сите каси |
| Промена | Не е релевантно | Можна секоја година |
| Стоматологија | Делумно покриена | Не е покриена во основно |
Што ги изненадува Македонците?
Повеќето Македонци кои доаѓаат во Швајцарија се изненадени од неколку работи. Прво, секој мора сам да се осигура — работодавецот не го прави тоа автоматски. Второ, премијата е иста за сите, без разлика на платата — лице со 4'000 CHF плата плаќа иста премија како лице со 15'000 CHF. Трето, стоматологијата не е покриена со основното осигурување. Четврто, франшизата значи дека првите 300–2'500 CHF годишно ги плаќате сами. И петто, самоучество (Selbstbehalt) од 10% се плаќа и после франшизата, до максимум 700 CHF годишно за возрасни.
Практични совети за Македонци
Еве неколку конкретни совети кои ќе Ви помогнат да го навигирате швајцарскиот здравствен систем:
- Споредете ги касите ПРЕД да изберете — не ја земајте првата понуда
- Разгледајте HMO или Telmed модел за поевтини премии
- Ако сте здрави, изберете повисока франшиза (1'500 или 2'500 CHF)
- Проверете дали имате право на субвенции (Prämienverbilligung)
- Секоја година во октомври споредете ги новите премии за наредната година
- Рокот за откажување е 30 ноември — не пропуштајте го
- Децата можат да бидат во различна каса од родителите
- Чувајте ги сите фактури — ќе Ви требаат за даночна пријава